Bỏ qua đến nội dung

Festival Hoa Kiểng Sa Đéc - Bản hòa ca trăm năm tình đất tình hoa bên sông Tiền

Được tổ chức tại thủ phủ hoa kiểng lớn nhất miền Tây Nam Bộ vào dịp đón xuân mới, Festival Hoa Kiểng Sa Đéc kết tinh hơn một thế kỷ tri thức nhà vườn truyền thống cùng nghệ thuật sắp đặt cảnh quan rực rỡ bên dòng sông Tiền.

NSSC Đồng ThápĐăng: Cập nhật lần cuối: 14 phút đọc

Không gian đại cảnh hoa tươi rực rỡ chủ đề Tình đất Tình hoa tại Quảng trường thành phố Sa Đéc trong Festival Hoa Kiểng Sa Đéc

Mỗi độ gió chướng se lạnh thổi về báo hiệu mùa xuân gõ cửa miền châu thổ Cửu Long, Festival Hoa Kiểng Sa Đéc lại bừng lên sắc hương rực rỡ trên dải đất trù phú nằm giữa hai dòng sông Tiền và sông Hậu. Mang thông điệp nhân văn Tình đất Tình hoa, sự kiện văn hóa quy mô lớn này tôn vinh trọn vẹn bàn tay tài hoa của bao thế hệ nghệ nhân đã biến bùn đất phù sa thành thủ phủ kỳ hoa dị thảo trứ danh phương Nam.

Cội nguồn trăm năm hình thành Festival Hoa Kiểng Sa Đéc

Sự ra đời của Festival Hoa Kiểng Sa Đéc bắt nguồn từ mạch nguồn lịch sử hơn một thế kỷ của nghề trồng hoa và cây cảnh nghệ thuật bên bờ sông Sa Giang. Lễ hội là kết quả tất yếu của quá trình tích lũy tri thức dân gian, nâng tầm một làng nghề nông nghiệp truyền thống thành biểu tượng văn hóa đặc sắc của tỉnh Đồng Tháp.

Di sản nghề trồng hoa bên dòng sông Tiền hiền hòa

Lịch sử vùng đất Sa Đéc gắn liền với quá trình khai phá phương Nam từ thế kỷ XVII, được ghi dấu đậm nét trong lịch sử hình thành dinh Trấn Định Mỹ Tho đại phố và vùng đất Sa Đéc Đông Khẩu Đạo. Nhờ vị trí địa lý đắc địa được bồi đắp bởi lượng phù sa màu mỡ quanh năm của sông Tiền và hệ thống rạch Cái Sơn, rạch Sa Nhiên chằng chịt, cư dân tại phường Tân Quy Đông đã sớm khởi dựng nghề ươm trồng hoa tết từ những năm đầu thế kỷ XX. Từ vài hộ gia đình trồng hoa hồng và cúc vạn thọ trang trí dịp Tết Nguyên đán, nghề hoa đã lan rộng khắp các khóm Tân Hiệp, Tân Mỹ, Tân Khánh Đông và trở thành làng hoa kiểng trăm tuổi Sa Đéc với diện tích canh tác gần một nghìn héc-ta.

Nét độc đáo riêng có làm nên bản sắc của làng hoa Sa Đéc chính là tập quán canh tác hoa trên giàn cao trên mặt nước. Thay vì trồng hoa trực tiếp trên luống đất khô, người nông dân đóng cọc tre, cọc bê tông tạo thành những giàn cao phía trên các mương nước dẫn phù sa từ sông Tiền vào ruộng, rồi chèo xuồng len lỏi giữa các luống hoa để cắt tỉa, chăm sóc. Phương thức canh tác thuận thiên này cùng hệ thống tri thức ghép cành, uốn thế kiểng cổ bonsai đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đối với nghề thủ công truyền thống và tri thức dân gian nghề trồng hoa kiểng Sa Đéc.

Bước ngoặt nâng tầm thành sự kiện Festival quy mô lớn

Trước khi được nâng cấp thành kỳ Festival tầm vóc quốc gia, thành phố Sa Đéc từng duy trì đều đặn các Tuần lễ Văn hóa và Lễ hội Hoa Xuân hằng năm nhằm phục vụ nhu cầu thưởng lãm của nhân dân miền Tây mỗi dịp giáp Tết. Tuy nhiên, đứng trước yêu cầu bảo tồn di sản nghề trăm năm gắn với định hướng phát triển đô thị hoa sinh thái, cuối tháng 12 năm 2023 đến đầu tháng 1 năm 2024, tỉnh Đồng Tháp đã chính thức tổ chức Festival Hoa Kiểng Sa Đéc lần thứ nhất với chủ đề Tình đất Tình hoa.

Sự kiện lịch sử kéo dài bảy ngày đêm ấy đã quy tụ hơn hai nghìn chủng loại hoa kiểng, thu hút hàng trăm nghìn lượt người dân, nhà nghiên cứu sinh vật cảnh và du khách quốc tế về tham dự. Tiếp nối dấu ấn tiên phong đó, các kỳ lễ hội tiếp theo với thông điệp Sắc hoa ngày mới tiếp tục khẳng định vị thế của Sa Đéc như một trung tâm giao lưu nghệ thuật hoa kiểng hàng đầu khu vực đồng bằng sông Cửu Long.

Tiêu chí bách khoaNội dung chi tiết của Festival Hoa Kiểng Sa ĐécGiá trị văn hóa và di sản bản địa
Tên gọi sự kiệnFestival Hoa Kiểng Sa ĐécLễ hội văn hóa tôn vinh thủ phủ hoa kiểng lớn nhất miền Tây Nam Bộ
Thời điểm tổ chứcCuối tháng 12 dương lịch đến tháng Giêng trước thềm Tết Nguyên đánThời điểm hàng triệu giỏ hoa xuân đồng loạt khoe sắc rực rỡ nhất
Không gian trọng tâmQuảng trường thành phố Sa Đéc, phường Tân Quy Đông và Công viên Sa ĐécKết nối không gian đô thị cổ bên sông Sa Giang với các nhà vườn
Chủ đề tiêu biểuTình đất Tình hoa và Sắc hoa ngày mớiCa ngợi mối giao hòa sâu nặng giữa phù sa sông Tiền và bàn tay nghệ nhân
Nền tảng di sảnNghề trồng hoa kiểng Sa Đéc hơn 100 năm tuổiĐược công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia về tri thức dân gian
Điểm nhấn sinh tháiHơn 2.000 chủng loại hoa, cúc mâm xôi, hoa hồng cổ và kiểng cổ bonsaiBảo tồn nguồn gen thực vật cảnh quý hiếm của vùng nhiệt đới phương Nam

Không gian cảnh quan rực rỡ của Festival Hoa Kiểng Sa Đéc

Sức cuốn hút mạnh mẽ của Festival Hoa Kiểng Sa Đéc đến từ nghệ thuật kiến tạo không gian trình diễn đa tầng, biến toàn bộ thành phố bên dòng sông Tiền thành một bảo tàng hoa ngoài trời sống động. Từ quảng trường trung tâm, tuyến đường hoa ven sông cho đến các di tích kiến trúc cổ kính, đâu đâu cũng ngập tràn sắc xuân.

Đại cảnh nghệ thuật tại Quảng trường thành phố Sa Đéc

Tâm điểm diễn ra lễ khai mạc, chương trình nghệ thuật thực cảnh và các triển lãm sinh vật cảnh quốc tế được đặt tại Quảng trường thành phố Sa Đéc cùng khuôn viên Công viên Sa Đéc rộng lớn. Tại đây, hàng trăm nghìn giỏ hoa tươi vừa được chuyển lên từ các nhà vườn được sắp đặt công phu thành những đại cảnh mang biểu tượng dòng sông hoa, con thuyền chở mùa xuân, tháp hoa khổng lồ và những dải lụa hoa uốn lượn mềm mại dưới nắng phương Nam.

Điểm nhấn kiến trúc thu hút đông đảo người thưởng lãm tại khu vực quảng trường là hệ thống cổng hoa nghệ thuật được kết từ hàng vạn đóa cúc mâm xôi vàng rực rỡ đan xen cùng mô hình hoa hồng nhung — loài hoa biểu tượng gắn liền với lịch sử hình thành vùng hoa Tân Quy Đông. Bên cạnh các thảm hoa tươi trải dài, khu vực trung tâm còn quy tụ hàng trăm tác phẩm kiểng cổ bonsai có tuổi đời từ vài chục năm đến hơn một thế kỷ như mai chiếu thủy nu Gò Công, vạn niên tùng, nguyệt quế cổ thụ và khế gân được tạo tác theo chuẩn mực tam cương ngũ thường của nghệ thuật kiểng cổ Nam Bộ.

Cổng hoa cúc mâm xôi vàng rực kết hợp mô hình hoa hồng thu hút du khách tham quan tại Festival Hoa Kiểng Sa Đéc
Cổng hoa cúc mâm xôi vàng rực kết hợp mô hình hoa hồng thu hút du khách tham quan tại Festival Hoa Kiểng Sa Đéc

Trục đường hoa Tân Quy Đông và quần thể di tích cổ

Rời không gian quảng trường hiện đại, mạch cảm xúc của Festival Hoa Kiểng Sa Đéc dẫn lối người tham dự tiến vào cái nôi của làng nghề tại phường Tân Quy Đông dọc theo trục đường hoa Sa Nhiên – Cai Dao. Trên suốt chiều dài hơn ba cây số của tuyến đường huyết mạch này, các hộ gia đình và nghệ nhân cùng nhau trang hoàng cổng rào, lối ngõ bằng những giàn dạ yến thảo, cúc đồng tiền, cúc tiger, xác pháo, cát tường và hồng ri, biến từng góc vườn thành một tác phẩm sắp đặt dân gian đầy ngẫu hứng.

Không gian lễ hội còn giao thoa đầy thi vị với hệ thống di sản kiến trúc đô thị cổ nằm dọc hai bờ sông Sa Giang. Trong những ngày mở hội, khuôn viên nhà cổ Huỳnh Thủy Lê mang vẻ đẹp giao thoa kiến trúc Đông – Tây cuối thế kỷ XIX và ngôi cổ miếu chùa Kiến An Cung Sa Đéc đều được tô điểm bằng những chậu cúc cổ, lan hồ điệp và bonsai quý hiếm. Sự kết hợp giữa mái ngói âm dương rêu phong với sắc hoa tươi thắm đã làm nổi bật chiều sâu văn hiến của một thương cảng cổ sầm uất bên dòng sông Tiền.

Nghi thức tri ân và hoạt động tại Festival Hoa Kiểng Sa Đéc

Không chỉ dừng lại ở việc trưng bày vẻ đẹp hình thái của thực vật cảnh, Festival Hoa Kiểng Sa Đéc còn mang đậm chiều sâu văn hóa tâm linh và nghệ thuật cộng đồng. Mọi nghi lễ và hội thi trong khuôn khổ sự kiện đều hướng về việc tôn vinh giá trị lao động của người nông dân.

Nghi thức lễ tri ân tiền nhân nghề trồng hoa kiểng

Hoạt động mang ý nghĩa đạo lý thiêng liêng nhất mở đầu cho chuỗi sự kiện chính là lễ tri ân tiền nhân và tôn vinh những bậc cao niên có công khai sáng, truyền giữ nghề trồng hoa kiểng qua nhiều thế hệ. Nghi lễ được cử hành trang trọng theo phong tục cổ truyền Nam Bộ, kết nối mạch nguồn tâm linh với truyền thống lễ hội Kỳ Yên đình Vĩnh Phước Sa Đéc vốn là điểm tựa tín ngưỡng lâu đời của cư dân vùng Sa Giang.

Trong khói trầm hương ấm áp, các thế hệ nghệ nhân hậu bối thành kính dâng lên bàn thờ tổ nghề những lẵng hoa tươi đẹp nhất cùng mâm ngũ quả bản địa để bày tỏ lòng biết ơn đối với những người đi trước đã dày công thuần dưỡng hàng trăm giống hoa quý trên đất phèn mặn. Nghi thức truyền lửa nghề từ các nghệ nhân lão thành sang thế hệ thanh niên khởi nghiệp ngay tại sân lễ đã khẳng định sợi dây kế thừa bền chặt của di sản văn hóa phi vật thể quốc gia này.

Hội thi cổng hoa và diễu hành xe hoa

Phần hội của kỳ Festival diễn ra vô cùng sôi nổi với chuỗi hoạt động nghệ thuật đường phố và các cuộc tranh tài tay nghề đỉnh cao giữa các nhà vườn khắp vùng đồng bằng sông Cửu Long. Nổi bật trên các trục đường trung tâm thành phố Sa Đéc là đoàn xe hoa diễu hành nghệ thuật kết hợp trình diễn khinh khí cầu đa sắc màu, tái hiện sinh động hành trình một trăm năm vươn mình của đô thị hoa bên dòng sông Tiền

  • Hội thi trang trí cổng hoa, đường hoa và vườn hoa nhà tôi đẹp Khuyến khích cộng đồng cư dân địa phương tự tay thiết kế không gian sống xanh sạch, biến khu dân cư thành công viên hoa cộng đồng.
  • Hội thi sinh vật cảnh và chế tác kiểng cổ bonsai nghệ thuật Quy tụ hàng trăm nghệ nhân bậc thầy trực tiếp trổ tài uốn kẽm, cắt tỉa, tạo thế cây cảnh ngay tại quảng trường.
  • Đêm hội hóa trang, trình diễn thời trang hoa và diễu hành xe hoa Kết hợp nghệ thuật thiết kế trang phục lấy cảm hứng từ sắc màu các loài hoa bản địa với âm nhạc đương đại và ánh sáng trên sông.
  • Không gian giao lưu đờn ca tài tử và ẩm thực làng bột truyền thống Tôn vinh giai điệu hò Đồng Tháp và nghệ thuật Đờn ca tài tử bên dòng sông Tiền song hành cùng di sản nghề làm bột gạo Sa Đéc Đồng Tháp.
Xe hoa diễu hành nghệ thuật và khinh khí cầu đa sắc màu trình diễn trên đường phố trong khuôn khổ Festival Hoa Kiểng Sa Đéc
Xe hoa diễu hành nghệ thuật và khinh khí cầu đa sắc màu trình diễn trên đường phố trong khuôn khổ Festival Hoa Kiểng Sa Đéc

Giao thoa văn hóa hoa kiểng với làng bột

Một nét đặc sắc tạo nên sự trọn vẹn cho Festival Hoa Kiểng Sa Đéc là sự cộng hưởng hài hòa giữa nghề trồng hoa và nghề làm bột gạo truyền thống vốn cùng chia sẻ nguồn nước ngọt lành của sông Tiền. Trong khuôn khổ lễ hội, không gian văn hóa ẩm thực bản địa giới thiệu đến công chúng quy trình lắng lọc bột gạo thủ công tại xã Tân Phú Đông, từ đó chế biến nên tô hủ tiếu Sa Đéc mềm dai trứ danh, món vịt nướng Sa Đéc đậm đà hương vị và đặc sản bánh phồng tôm Sa Giang giòn tan.

Các nghệ nhân làm bánh dân gian còn khéo léo sử dụng màu sắc tự nhiên chiết xuất từ cánh hoa hồng, hoa đậu biếc, hoa dành dành và lá dứa để tạo hình hàng trăm loại bánh mứt truyền thống mang dáng dấp những đóa hoa xuân. Sự giao thoa giữa hương hoa thanh khiết và vị ngọt bùi của hạt gạo phù sa đã khắc họa trọn vẹn bức tranh văn hóa trù phú của cư dân miền sông nước.

Sức sống di sản và tầm vóc của Festival Hoa Kiểng Sa Đéc

Trải qua hành trình định hình và tỏa sáng, Festival Hoa Kiểng Sa Đéc đã trở thành biểu tượng văn hóa mùa xuân tiêu biểu của cả vùng Tây Nam Bộ, tạo động lực mạnh mẽ cho sự chuyển mình của kinh tế nông nghiệp sinh thái địa phương.

Thúc đẩy nông nghiệp cảnh quan và khởi nghiệp xanh

Thông qua các hội thảo nâng cao chuỗi giá trị ngành hàng hoa kiểng được tổ chức trong khuôn khổ lễ hội, tư duy canh tác của người nông dân Sa Đéc đã chuyển dịch mạnh mẽ từ sản xuất hoa tết thời vụ sang phát triển kinh tế cảnh quan bốn mùa ứng dụng công nghệ cao. Nhiều mô hình nuôi cấy mô giống hoa mới, chiết xuất tinh dầu hoa hồng, chế biến trà hoa cúc hữu cơ và phát triển không gian văn hóa trải nghiệm nhà vườn đã được khởi xướng bởi thế hệ trí thức trẻ địa phương.

Song hành cùng Lễ hội Sen Đồng Tháp tại thành phố Cao Lãnh, kỳ Festival tại Sa Đéc đã hoàn thiện hai cực văn hóa sinh thái đặc trưng nhất của tỉnh nhà là sắc sen hồng vùng nội đồng Tháp Mười và sắc hoa kiểng trăm năm bên bờ sông Tiền. Hai sự kiện lớn này bổ trợ chặt chẽ cho nhau, khẳng định tầm nhìn chiến lược trong việc lấy văn hóa bản địa làm bệ phóng phát triển bền vững.

Gìn giữ hồn cốt văn hiến bên dòng Sa Giang

Điều đọng lại sâu đậm nhất sau mỗi mùa lễ hội chính là tấm lòng hiếu khách, sự cần cù và tình yêu thiên nhiên nồng hậu của những người nông dân gắn bó với ruộng hoa. Những đôi bàn tay chai sần ở phường Tân Quy Đông vẫn kiên trì nâng niu từng nụ mầm để dâng tặng cho đời những mùa xuân tươi thắm, đúng như triết lý Tình đất Tình hoa mà lễ hội tôn vinh.

Trên hành trình số hóa kho tàng văn hóa dân tộc, chuyên trang Đồng Tháp NSSC tiếp tục giới thiệu toàn diện các tư liệu bách khoa về lễ hội, di tích và làng nghề truyền thống của địa phương. Khép lại những ngày hội tưng bừng sắc hương bên dòng Sa Giang hiền hòa, Festival Hoa Kiểng Sa Đéc vẫn ngân vang dư âm của bản hòa ca tôn vinh lao động và thắp sáng niềm tự hào về vùng đất Sa Đéc văn hiến.

Chia sẻ:
ĐC

NSSC Đồng Tháp

dongthap.nssc.gov.vn là nền tảng công nghệ của NSSC đồng hành cùng cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo tại Đồng Tháp.

Xem thêm các bài trong chuyên mục Lễ hội Đồng Tháp.

Bài liên quan

Bài viết mới nhất